Triệu chứng apxe và rò hậu môn là 2 giai đoạn tiến triển của cùng một bệnh.
– Giai đoạn cấp tính : (apxe) với các triệu chứng đặc trưng :
– Đau dữ dội vùng hậu môn – trực tràng (tầng sinh môn)
– Có thể làm mất ngủ và khó đái. Sốt có khi tới 39 – 40oC.
– Tại vùng mông, tầng sinh môn nóng, đỏ, căng bóng nhất là ở chỗ apxe sắp vỡ ra.

Đôi khi tại vùng có apxe không thấy có gì thay đổi (khi apxe ở sâu), như khi sờ nắn thì cảm thấy căng căng so với bên lành, động tác sờ nắn này gây cảm giác đau dội lên.

Nếu thấy lỗ hậu môn nỡ (bình thường khép chặt) thì đó là một dấu hiệu có giá trị, lấy tay ấn vào chổ da căng phồng cạnh rìa hậu môn có khi một dòng mủ sền sệt màu trắng nhờ chảy ra qua lỗ trong hốc hậu môn.

Thăm trực tràng bằng ngón tay bao giờ cũng gây đau cho người bệnh. Qua thành ống hậu môn – trực tràng, sờ nắn thấy một vùng cứng nề ở bên thành trực tràng. Ít khi tìm thấy lỗ nguyên phát ở giai đoạn này, có khi chỉ nhận biết được lỗ ấy bằng cách dùng đầu ngón tay sờ nắn một điểm đau chói nhất.

Biến chứng bệnh apxe hậu môn

Giai đoạn mãn tính : là giai đoạn hình thành đường rò thực thụ.

Đường rò được hình thành sau khi apxe tự vỡ hoặc rạch dẫn lưu, lỗ thứ phát thường nhìn thấy rõ ở mặt da cạnh hậu môn, qua đó có rỉ nước vàng hoặc nước mủ.

Mủ chảy liên tục hoặc từng đợt do đường rò bị bít lại, mặt ngoài đóng vảy như một nốt mụn nhỏ. Thỉnh thoảng mụn đó cương lên gây nhức nhối khó chịu và sốt nhẹ.

Mụn mủ vỡ ra người bệnh hết đau, cảm thấy dễ chịu. Cứ như thế bệnh tái diễn nhiều lần kéo dài không bao giờ tự khỏi.

Có khi lỗ ngoài bị các nếp da nhăn ở rìa hậu môn che lấp, khi khám làm căng các nếp nhăn này sẽ nhìn thấy một nốt sần, giữa có một lỗ dính tí mủ hay có đóng một vảy khô. Có thể có nhiều lỗ thứ phát tương ứng với một lỗ nguyên phát duy nhất, một trong các lỗ thứ phát có thể lại nằm ở trong lòng trực tràng.

Việc phát hiện lỗ nguyên phát khó hơn lỗ thứ phát : lỗ này thường nằm ở phía sau tại các hốc hậu môn. Dùng đầu ngón tay sờ nắn nhẹ mặt trong ống hậu môn sẽ phát hiện thấy một nốt gờn gợn cứng so với niêm mạc mềm mại ở xung quanh.

Dùng một que thăm dò đầu tày (loại mềm làm bằng kim loại pha bạc) bẻ uốn cong đầu, đưa nhẹ vào hậu môn (chổ có cảm giác gờn gợn khi sờ nắn) sẽ thấy que thăm dò đi lút sâu vào đường rò.

Không nên dùng que thăm dò này đi lỗ ngoài vào để tìm lỗ trong vì có thể làm thủng rách niêm mạc ống hậu môn trực tràng (lỗ nguyên phát giả). Muốn thấy lỗ trong dễ hơn có thể bơm hơi hoặc xanh metylen từ lỗ ngoài vào.